AIprawnik.comPisma prawne online
Polska

Wniosek o uzasadnienie wyroku cywilnego: termin, opłata i wymagania

wniosek o uzasadnienie wyroku

Wniosek o uzasadnienie wyroku cywilnego: od czego zacząć

Ten poradnik dotyczy wyroku sądu pierwszej instancji w polskiej sprawie cywilnej oraz strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnia uzyskanie pisemnego uzasadnienia przed ewentualną apelacją; nie obejmuje szczególnego sposobu obrony pozwanego przed wyrokiem zaocznym. Zasady wynikają z ustaw ogólnopolskich: województwo ani siedziba sądu nie zmieniają ustawowego terminu i wysokości opłaty.

Co do zasady masz tydzień na złożenie wniosku, a opłata wynosi 100 zł. Trzeba jednak prawidłowo ustalić początek terminu, wskazać zakres żądanego uzasadnienia i skutecznie dostarczyć podpisane pismo. Samo zainteresowanie treścią wyroku, telefon do sekretariatu albo uzyskanie jego kopii nie zastępują wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.

Podstawowe reguły zawierają art. 328–331 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c. Wniosek służy poznaniu pisemnych motywów rozstrzygnięcia. Nie jest apelacją i sam nie zawiera żądania zmiany wyroku. Na tym etapie nie trzeba jeszcze przedstawiać kompletnej argumentacji przeciwko rozstrzygnięciu.

Od jakiego zdarzenia biegnie tydzień

Zgodnie z art. 328 § 1 k.p.c. termin wynosi tydzień od dnia ogłoszenia wyroku. Jeżeli wyrok podlega doręczeniu z urzędu, tydzień liczy się od jego doręczenia, stosownie do § 2. Najpierw ustal więc sposób wydania i doręczania orzeczenia, zamiast automatycznie liczyć termin od otrzymania dowolnej przesyłki sądowej.

Artykuł 327 § 3 k.p.c. przewiduje doręczenie z urzędu wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Doręczenie z urzędu obejmuje również stronę bez wskazanego w ustawie profesjonalnego pełnomocnika, która była nieobecna przy ogłoszeniu z powodu pozbawienia wolności. Zwykła nieobecność na ogłoszeniu nie oznacza natomiast sama przez się, że początek terminu przesuwa się do otrzymania odpisu.

Strona działająca samodzielnie, obecna przy ogłoszeniu, powinna otrzymać pouczenie o wniosku oraz środku zaskarżenia. Przy doręczeniu wyroku z urzędu pouczenie towarzyszy wyrokowi. Zachowaj je razem z dokumentem potwierdzającym datę doręczenia. Rozróżniaj datę wydania wyroku, datę ogłoszenia oraz datę doręczenia: mogą być różne, a każda pełni inną funkcję.

Jak obliczyć ostatni dzień terminu

Artykuł 165 § 1 k.p.c. odsyła do przepisów prawa cywilnego. Według art. 112 Kodeksu cywilnego termin tygodniowy kończy się z upływem dnia odpowiadającego nazwą początkowemu dniowi terminu. Ogłoszenie we wtorek oznacza zatem zasadniczo koniec terminu w następny wtorek. Nie chodzi o siedem dni roboczych.

Jeżeli ostatni dzień przypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, art. 115 Kodeksu cywilnego przesuwa koniec terminu na następny dzień, który nie jest sobotą ani dniem wolnym. Przykładowo przy doręczeniu w sobotę termin tygodniowy wskazywałby następną sobotę, więc przesuwa się dalej; będzie to poniedziałek, jeśli nie jest dniem ustawowo wolnym.

Nie pomijaj weekendów i świąt przypadających wewnątrz tygodnia. Przesunięcie dotyczy końca terminu. Zapisz osobno zdarzenie rozpoczynające bieg, wyliczoną datę końcową i planowany sposób złożenia. Jeżeli wybierasz biuro podawcze, uwzględnij jego godziny pracy; ustawowy koniec dnia nie oznacza całodobowego przyjmowania papierowych pism.

Co napisać i jak podpisać wniosek

Pismo skieruj do sądu, który wydał wyrok. Oznacz właściwy wydział i podaj sygnaturę akt. Wymagania z art. 126 k.p.c. obejmują oznaczenie sądu, imiona i nazwiska lub nazwy stron, oznaczenie rodzaju pisma, treść żądania, podpis oraz wykaz załączników. Uwzględnij przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, jeżeli występują w sprawie.

Najczytelniejszy tytuł to „Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem”. W treści wskaż datę wyroku oraz jednoznacznie zażądaj jego doręczenia z pisemnym uzasadnieniem. Podaj, czy żądanie obejmuje całość, czy oznaczoną część. Sygnatura jest wymagana dla dalszego pisma procesowego; pozwala też uniknąć pomylenia kilku spraw tych samych stron.

Papierowy wniosek podpisz własnoręcznie. Jeżeli strona nie może się podpisać, art. 126 § 4 pozwala podpisać pismo osobie przez nią upoważnionej, z wymienieniem przyczyny braku podpisu strony. Nie ograniczaj się do wydrukowanego imienia i nazwiska. Dla skutecznego wniosku ważniejsza jest jednoznaczna treść niż rozbudowana forma czy cytowanie wielu przepisów.

Całość czy część wyroku

Artykuł 328 § 3 k.p.c. wymaga określenia zakresu uzasadnienia. Jeżeli chcesz poznać motywy wszystkich rozstrzygnięć, napisz wyraźnie, że wniosek dotyczy wyroku w całości. Jeżeli interesuje cię tylko część, wskaż konkretne punkty sentencji oraz objęte nimi rozstrzygnięcia. Nie używaj niejasnych sformułowań, takich jak „w niekorzystnym zakresie”, gdy nie wiadomo, co dokładnie obejmują.

Przykładowe sformułowanie samego żądania brzmi: „Wnoszę o doręczenie wyroku z pisemnym uzasadnieniem obejmującym całość wyroku”. To jedynie treść żądania, a nie kompletne pismo: oznaczenie sądu, stron, sygnatury i daty konkretnego wyroku trzeba umieścić w odpowiednich częściach dokumentu.

Zakres ma praktyczne znaczenie, ponieważ według art. 329 § 1 sąd sporządza uzasadnienie w granicach wniosku. Przed ograniczeniem żądania przeczytaj wszystkie punkty sentencji, także dotyczące kosztów. Opłata za wniosek dotyczący części wyroku nadal wynosi 100 zł; art. 25b ustawy kosztowej nie wprowadza obniżki zależnej od liczby wskazanych punktów.

Opłata 100 zł i możliwość zwolnienia

Podstawą opłaty jest art. 25b ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 10 należy ją uiścić przy wniesieniu pisma. Zachowaj potwierdzenie i dołącz je do wniosku, aby ułatwić przyporządkowanie płatności do sprawy. Dane płatności sprawdź dla sądu, do którego kierujesz pismo.

Stawka 30 zł przewidziana w art. 25b ust. 2 dotyczy innych wskazanych tam postanowień lub zarządzeń, a nie wyroku. Rozróżnienie 100 i 30 zł potwierdza również informacja Sądu Okręgowego w Bydgoszczy. Nie należy mylić tej opłaty z opłatą kancelaryjną za zwykłą kopię dokumentu.

Strona całkowicie zwolniona od kosztów sądowych nie uiszcza opłaty, zgodnie z art. 100. Osoba fizyczna może żądać zwolnienia na podstawie art. 102, jeśli poniesienie kosztów naruszałoby konieczne utrzymanie jej lub rodziny albo narażało na taki uszczerbek. Dołącza oświadczenie według ustalonego wzoru o rodzinie, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Wniosek o zwolnienie złóż wraz z terminowym wnioskiem o uzasadnienie; nie zastępuje on tego drugiego pisma.

Odpisy, załączniki i własny komplet dokumentów

Artykuł 128 § 1 k.p.c. przewiduje odpisy pisma i załączników dla doręczenia osobom uczestniczącym w sprawie. Ponadto, jeżeli załączników nie złożono w oryginale, trzeba zapewnić po jednym odpisie każdego do akt. Przygotowując papierowy komplet, uwzględnij zatem egzemplarz dla sądu oraz odpisy potrzebne do doręczeń, zamiast zakładać, że zawsze wystarczy jedna kartka.

Wykaz załączników powinien odpowiadać rzeczywiście dołączonym dokumentom. Może obejmować potwierdzenie opłaty albo wniosek o zwolnienie wraz z wymaganym oświadczeniem. Nie trzeba ponownie przedstawiać całego materiału dowodowego dotyczącego zasadności pozwu tylko po to, aby otrzymać uzasadnienie. Fakty i dowody wskazuje się wtedy, gdy są potrzebne do rozstrzygnięcia konkretnego wniosku.

Dla siebie zachowaj identyczną kopię pisma i załączników. Osobno przechowuj potwierdzenie wniesienia, dowód opłaty, pouczenie oraz dokumenty dotyczące doręczenia wyroku. Taki zestaw pozwala odtworzyć nie tylko treść żądania, lecz także daty istotne przy ewentualnym sporze o terminowość.

Gdzie złożyć pismo i kiedy poczta zachowuje termin

W zwykłym trybie papierowym możesz złożyć wniosek w biurze podawczym właściwego sądu albo przesłać go pocztą. Przy osobistym składaniu poproś o potwierdzenie przyjęcia na swojej kopii. Przy przesyłce zachowaj dokument nadania pozwalający powiązać ją z adresatem i datą.

Artykuł 165 § 2 k.p.c. zrównuje z wniesieniem do sądu oddanie pisma w polskiej placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w Polsce. Dotyczy to także zagranicznej placówki operatora świadczącego takie usługi w innym państwie Unii Europejskiej. Nie rozciągaj tej zasady automatycznie na dowolnego kuriera ani każdą przesyłkę nadaną poza Unią.

Jeżeli wybrany sposób wysyłki nie korzysta z tego ustawowego skutku, samo nadanie przed końcem terminu nie daje takiej ochrony: zadbaj o dotarcie pisma do sądu w terminie. Artykuł 165 § 3 przewiduje też szczególne rozwiązania dla żołnierza składającego pismo w dowództwie jednostki, osoby pozbawionej wolności składającej je administracji zakładu oraz członka załogi polskiego statku składającego je kapitanowi.

Kiedy można skorzystać z drogi elektronicznej

Nie utożsamiaj zwykłego e-maila z procesowym złożeniem wniosku. Artykuł 125 k.p.c. wiąże wnoszenie przez system teleinformatyczny z przepisem szczególnym albo skutecznym wyborem takiego trybu. Wybór jest dopuszczalny, gdy pozwalają na niego warunki techniczne po stronie sądu. Oświadczenie o wyborze lub rezygnacji składa się w tym systemie i wiąże osobę, która je złożyła.

Jeżeli obowiązuje wyłączność systemu, pismo wniesione poza nim nie wywołuje ustawowych skutków. Samo posiadanie konta w portalu informacyjnym nie stanowi uniwersalnego uprawnienia do składania każdego pisma. Artykuł 165 § 4 uzależnia opisany skutek elektronicznego wniesienia od przewidzenia tego sposobu przez przepis szczególny; znaczenie ma chwila wskazana w elektronicznym potwierdzeniu.

Artykuł 126 § 5 wymaga kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo osobistego. Załączniki składa się elektronicznie zgodnie z art. 128 § 2. Jeżeli szczególny przepis wymaga wyłącznie systemu, art. 130 § 6 przewiduje wniesienie pisma wraz z opłatą pod rygorem bezskuteczności, z wyjątkami dotyczącymi zwolnienia i wniosku o zwolnienie wskazanymi w § 8.

Braki formalne i odrzucenie wniosku

Brak podpisu, nieokreślony zakres lub brak należnej opłaty wymagają szybkiej reakcji. W zwykłym trybie dotyczącym strony działającej samodzielnie art. 130 § 1 k.p.c. przewiduje wezwanie do poprawienia, uzupełnienia albo opłacenia pisma w terminie tygodniowym. Termin liczy się od doręczenia wezwania. Pismo poprawione w terminie wywołuje skutki od pierwotnego wniesienia.

Dla osoby mieszkającej za granicą bez przedstawiciela w kraju art. 130 § 1¹ przewiduje termin niekrótszy niż miesiąc, a przy doręczeniu wezwania poza Unią Europejską niekrótszy niż trzy miesiące. Czytaj dokładnie wezwanie: uzupełnij wszystkie wymienione uchybienia i oznacz sprawę sygnaturą.

W odniesieniu do uzasadnienia szczególny art. 328 § 4 przewiduje odrzucenie wniosku niedopuszczalnego, spóźnionego, nieopłaconego albo dotkniętego brakami nieusuniętymi mimo wezwania. Nie zakładaj, że każde uchybienie można naprawić: uzupełnienie podpisu nie usuwa spóźnienia. Z kolei mylny tytuł pisma lub oczywista niedokładność nie powinny same uniemożliwiać nadania mu właściwego biegu, zgodnie z art. 130 § 1.

Przekroczony termin: jak żądać przywrócenia

Artykuł 168 k.p.c. pozwala przywrócić termin, jeżeli strona uchybiła mu bez swojej winy, a uchybienie powoduje ujemne skutki procesowe. Samo niezadowolenie ze skutków spóźnienia nie wystarczy. Trzeba wyjaśnić konkretną przeszkodę, jej czas trwania i przyczynę, dla której mimo należytej staranności nie można było dokonać czynności.

Według art. 169 wniosek składa się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia. Równocześnie trzeba dokonać pominiętej czynności, czyli złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem i zadbać o jego wymagania. Okoliczności uzasadniające przywrócenie należy uprawdopodobnić.

Przy przeszkodzie zdrowotnej przydatne mogą być dokumenty pokazujące rzeczywisty okres i charakter ograniczeń, a nie jedynie nazwę choroby. Przy awarii sądowego systemu zachowaj komunikaty i potwierdzenia prób wniesienia; art. 125 § 2³ odsyła w takim przypadku do przepisów o przywróceniu terminu. Żaden taki dokument nie gwarantuje uwzględnienia żądania. Po upływie roku od uchybionego terminu przywrócenie jest dopuszczalne tylko wyjątkowo.

Doręczenie uzasadnienia i termin apelacji

Na sporządzenie uzasadnienia art. 329 k.p.c. przewiduje zasadniczo dwa tygodnie od wpływu wniosku do właściwego sądu, a przy brakach od ich usunięcia. Prezes sądu może przedłużyć ten termin. Nie jest to gwarancja otrzymania przesyłki po dwóch tygodniach ani termin na wniesienie apelacji.

Zgodnie z art. 331 wyrok z uzasadnieniem doręcza się stronie, która złożyła wniosek; sporządzenie uzasadnienia z urzędu nie zwalnia jej z tego obowiązku. Strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika otrzymuje pouczenie o zaskarżeniu. Jeżeli sporządzenie uzasadnienia okaże się niemożliwe, termin zaskarżenia biegnie od doręczenia zawiadomienia prezesa sądu o tej niemożliwości.

Artykuł 369 k.p.c. wyznacza na apelację dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, a przy przedłużeniu terminu sporządzenia uzasadnienia trzy tygodnie. O dłuższym terminie sąd zawiadamia przy doręczeniu; zastosowanie się do błędnego terminu wskazanego w tym zawiadomieniu korzysta z ochrony przewidzianej w § 1¹. Apelację wnosi się do sądu, który wydał wyrok. Termin zachowuje również wniesienie jej przed jego upływem do sądu drugiej instancji. Uiszczone 100 zł zalicza się na opłatę od środka zaskarżenia; ewentualnej nadwyżki nie zwraca się.

Lista kontrolna przed złożeniem

  • Ustal, czy tydzień biegnie od ogłoszenia, czy doręczenia z urzędu.
  • Oblicz koniec terminu, uwzględniając sobotę i dni ustawowo wolne.
  • Wskaż sąd, strony, sygnaturę akt i datę wyroku.
  • Zażądaj doręczenia wyroku z uzasadnieniem całości albo dokładnie oznaczonej części.
  • Podpisz pismo i sprawdź zgodność wykazu załączników z kompletem.
  • Uiść 100 zł albo zadbaj o właściwą podstawę zwolnienia.
  • Przygotuj wymagane odpisy pisma i załączników oraz kopię dla siebie.
  • Wybierz skuteczny kanał wniesienia i zachowaj potwierdzenie jego daty.
  • Po doręczeniu uzasadnienia zapisz osobno końcową datę wniesienia apelacji.

Najczęstsze pytania

Czy muszę uzasadniać, dlaczego chcę uzasadnienie?

Nie trzeba przedstawiać zarzutów apelacyjnych. Trzeba natomiast jednoznacznie zażądać doręczenia wyroku z uzasadnieniem i określić zakres zgodnie z art. 328 § 3 k.p.c.

Czy wniosek drugiej strony wystarczy również dla mnie?

Nie. Artykuł 331 § 1 wiąże doręczenie wyroku z uzasadnieniem z wnioskiem danej strony. Zadbaj o własny terminowy wniosek.

Czy uzasadnienie jednego punktu kosztuje mniej?

Nie. Ustawowa opłata od wniosku dotyczącego wyroku wynosi 100 zł, również przy ograniczeniu zakresu. Odrębnie uwzględnia się zwolnienie od kosztów.

Czy po wysłaniu wniosku mam dwa tygodnie na apelację?

Nie. Zasadniczy dwutygodniowy termin apelacyjny rozpoczyna doręczenie wyroku z uzasadnieniem, nie wysłanie wniosku. Przy przedłużeniu sporządzania uzasadnienia wynosi trzy tygodnie.

Czy samo złożenie wniosku o przywrócenie terminu wystarczy?

Nie. Równocześnie dokonaj pominiętej czynności. Wskaż brak swojej winy, uprawdopodobnij okoliczności i zachowaj tydzień od ustania przeszkody, zgodnie z art. 168–169 k.p.c.